Veelgestelde vragen over NEN 7510 en ISO 27001

Van nulmeting tot certificering: Bureau Lagro begeleidt zorgaanbieders bij het opzetten, verbeteren en onderhouden van informatiebeveiliging volgens ISO 27001 en NEN 7510

Veelgestelde vragen over NEN 7510 en ISO 27001

Informatiebeveiliging is voor iedere zorgorganisatie belangrijk. Zorgaanbieders verwerken dagelijks vertrouwelijke informatie over cliënten, medewerkers en andere betrokkenen. Deze gegevens moeten goed worden beschermd, maar ook beschikbaar zijn wanneer ze nodig zijn voor het verlenen van goede en veilige zorg.

De normen NEN 7510 en ISO 27001 helpen organisaties om hun informatiebeveiliging goed te organiseren. Maar welke norm is van toepassing? Moet iedere zorgaanbieder hieraan voldoen? En is een certificaat verplicht?

Bureau Lagro heeft de meest voorkomende vragen over NEN 7510 en ISO 27001 op een rij gezet.

Wat is NEN 7510?

NEN 7510 is de Nederlandse norm voor informatiebeveiliging in de zorg. De norm beschrijft hoe zorgorganisaties informatiebeveiliging moeten organiseren en welke maatregelen nodig zijn om informatie te beschermen.

Het gaat daarbij niet alleen om ICT en digitale systemen, maar ook om de manier waarop medewerkers omgaan met vertrouwelijke informatie, wie toegang heeft tot cliëntgegevens en hoe de organisatie handelt bij beveiligingsincidenten.

Wat is ISO 27001?

ISO 27001 is een internationale norm voor informatiebeveiliging. De norm helpt organisaties om risico’s voor informatiebeveiliging in kaart te brengen, passende maatregelen te nemen en regelmatig te controleren of deze maatregelen voldoende werken.

ISO 27001 kan worden toegepast door organisaties in verschillende sectoren, waaronder de jeugdhulp.

Wat is het verschil tussen NEN 7510 en ISO 27001?

ISO 27001 is een internationale norm die in verschillende sectoren wordt toegepast. NEN 7510 is specifiek ontwikkeld voor de Nederlandse zorg en is gebaseerd op ISO 27001.

Beide normen stellen eisen aan het managementsysteem voor informatiebeveiliging. NEN 7510 bevat daarnaast zorgspecifieke maatregelen en aanvullingen.

Voor reguliere zorgaanbieders geldt NEN 7510. Voor jeugdhulpaanbieders geldt ISO 27001 of een gelijkwaardige norm voor informatiebeveiliging, zoals NEN 7510.

Wat is een ISMS?

ISMS staat voor Information Security Management System, oftewel een managementsysteem voor informatiebeveiliging.

Met een ISMS organiseert een zorgaanbieder de informatiebeveiliging op een structurele manier. De organisatie brengt risico’s in kaart, neemt maatregelen, controleert de werking daarvan en voert waar nodig verbeteringen door.

Een ISMS is dus meer dan een verzameling beleidsdocumenten. Het moet ook aantoonbaar functioneren in de dagelijkse praktijk.

Moet iedere zorgaanbieder voldoen aan NEN 7510?

Zorgaanbieders die persoonsgegevens verwerken in een zorginformatiesysteem moeten aantoonbaar werken volgens NEN 7510. Deze verplichting volgt onder andere uit de Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens in de zorg (Wabvpz) en de daarop gebaseerde regelgeving.

Voor jeugdhulpaanbieders geldt een andere wettelijke grondslag. Zij moeten voldoen aan ISO 27001 of een gelijkwaardige norm voor informatiebeveiliging.

Moeten jeugdhulpaanbieders voldoen aan ISO 27001?

Ja. In artikel 6 van de Regeling Jeugdwet zijn eisen opgenomen voor informatiebeveiliging. De IGJ geeft aan dat jeugdhulpaanbieders aantoonbaar moeten voldoen aan ISO 27001 of een gelijkwaardige norm, zoals NEN 7510.

Dit geldt voor zowel grote als kleine jeugdhulpaanbieders.

Welke norm geldt voor een organisatie die zowel zorg als jeugdhulp biedt?

Wanneer een organisatie zowel zorg als jeugdhulp verleent, moet worden gekeken naar de wettelijke verplichtingen die voor de verschillende activiteiten gelden.

Het kan betekenen dat de organisatie rekening moet houden met zowel NEN 7510 als ISO 27001. Omdat NEN 7510 is gebaseerd op ISO 27001, kunnen veel onderdelen gezamenlijk worden ingericht.

Geldt NEN 7510 of ISO 27001 ook voor kleine zorgaanbieders?

Ja. De verplichtingen gelden ook voor kleine zorgaanbieders, zelfstandige zorgverleners en kleinschalige jeugdhulporganisaties.

De omvang van de organisatie speelt wel een rol bij de inrichting van de informatiebeveiliging. Een kleine organisatie heeft doorgaans andere risico’s en beschikt over minder mensen en middelen dan een grote zorginstelling.

De maatregelen moeten aansluiten bij de risico’s, maar de verplichting om aantoonbaar aan de toepasselijke norm te voldoen blijft bestaan.

Is voldoen aan de AVG voldoende?

Nee. De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) stelt eisen aan de bescherming van persoonsgegevens. NEN 7510 en ISO 27001 gaan verder en beschrijven hoe informatiebeveiliging binnen de gehele organisatie moet worden ingericht, beheerst en verbeterd.

Een organisatie die aan de AVG voldoet, voldoet daarmee niet automatisch aan NEN 7510 of ISO 27001.

Is een NEN 7510- of ISO 27001-certificaat verplicht?

Nee. De wet verplicht zorg- en jeugdhulpaanbieders niet om een NEN 7510– of ISO 27001-certificaat te behalen.

Een certificaat is wel een manier om aan te tonen dat een organisatie volgens de norm werkt. Ook zonder certificaat moet een organisatie kunnen aantonen dat het managementsysteem voor informatiebeveiliging en de bijbehorende maatregelen goed functioneren.

De IGJ verwacht daarom dat organisaties hun informatiebeveiliging regelmatig onafhankelijk laten beoordelen.

Wat is een onafhankelijke beoordeling van informatiebeveiliging?

Bij een onafhankelijke beoordeling onderzoekt een deskundige of de organisatie voldoet aan de eisen van NEN 7510 of ISO 27001.

Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de aanwezige beleidsdocumenten, maar ook naar de uitvoering in de praktijk. De beoordelaar onderzoekt bijvoorbeeld of risico’s zijn vastgesteld, medewerkers volgens de gemaakte afspraken werken en verbetermaatregelen daadwerkelijk worden uitgevoerd.

De beoordeling moet worden uitgevoerd door iemand die voldoende deskundig en onafhankelijk is van de inrichting en uitvoering van de informatiebeveiliging.

Hoe vaak moet een onafhankelijke beoordeling plaatsvinden?

Een onafhankelijke beoordeling is geen eenmalige activiteit.

Voor NEN 7510 geeft de IGJ aan dat een onafhankelijke beoordeling ten minste eens per drie jaar nodig is. Afhankelijk van de risico’s en veranderingen binnen de organisatie kan een hogere frequentie noodzakelijk zijn.

Voor ISO 27001 verwacht de IGJ eveneens regelmatige onafhankelijke beoordelingen. De organisatie moet kunnen onderbouwen hoe zij de frequentie bepaalt en de beoordelingen organiseert.

Is een interne audit voldoende om aan de norm te voldoen?

Een interne audit is een belangrijk onderdeel van het managementsysteem voor informatiebeveiliging. Hiermee controleert de organisatie of zij voldoet aan de normeisen en of de gemaakte afspraken worden nageleefd.

Een interne audit is echter niet automatisch hetzelfde als een volledige onafhankelijke beoordeling. De IGJ stelt eisen aan de deskundigheid, onafhankelijkheid, inhoud en rapportage van de beoordeling.

Een interne auditor kan een onafhankelijke beoordeling uitvoeren, mits aan deze voorwaarden wordt voldaan.

Wat moet een zorgaanbieder minimaal regelen?

Een zorgaanbieder moet onder andere inzicht hebben in de informatie die wordt verwerkt, de risico’s voor informatiebeveiliging en de maatregelen die nodig zijn om deze risico’s te beheersen.

Daarbij horen een informatiebeveiligingsbeleid, een risicoanalyse, duidelijke verantwoordelijkheden, afspraken over toegang tot informatie, beveiligingsincidenten, leveranciers en de continuïteit van de zorg.

Ook moet de organisatie regelmatig controleren of de maatregelen werken en waar nodig verbeteringen doorvoeren.

Welke risico’s moeten in kaart worden gebracht?

Een risicoanalyse richt zich op de beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van informatie.

Denk bijvoorbeeld aan het onbevoegd inzien van cliëntdossiers, het verlies van een laptop, een cyberaanval, het versturen van persoonsgegevens naar een verkeerde ontvanger of het tijdelijk niet beschikbaar zijn van het elektronisch cliëntendossier.

De organisatie beoordeelt welke risico’s aanwezig zijn, hoe groot deze zijn en welke maatregelen nodig zijn.

Mijn ECD-leverancier is ISO 27001-gecertificeerd. Is dat voldoende?

Nee. Ook wanneer een leverancier beschikt over een ISO 27001– of NEN 7510-certificaat, blijft de zorgaanbieder zelf verantwoordelijk voor de informatiebeveiliging binnen de eigen organisatie.

Een leverancier kan bijvoorbeeld zorgen voor een goed beveiligd elektronisch cliëntendossier. De zorgaanbieder moet zelf regelen welke medewerkers toegang krijgen, hoe accounts worden beheerd en hoe wordt omgegaan met vertrouwelijke informatie.

Daarnaast moet de organisatie passende afspraken maken met leveranciers en hun dienstverlening beoordelen.

Moeten medewerkers worden geschoold in informatiebeveiliging?

Medewerkers moeten voldoende kennis hebben van informatiebeveiliging om hun werkzaamheden veilig uit te voeren.

Dit betekent dat zij bijvoorbeeld weten hoe zij moeten omgaan met cliëntgegevens, wachtwoorden, verdachte e-mails en mogelijke datalekken.

De organisatie moet zorgen voor passende bewustwording en instructie. Afhankelijk van de risico’s kan aanvullende scholing nodig zijn.

Wat moet een zorgaanbieder doen bij een datalek?

Wanneer persoonsgegevens verloren gaan, onbevoegd worden ingezien of bij een verkeerde ontvanger terechtkomen, kan sprake zijn van een datalek.

De organisatie moet het incident onderzoeken, de gevolgen beperken en beoordelen of melding bij de Autoriteit Persoonsgegevens en eventueel de betrokken personen noodzakelijk is.

Niet ieder datalek hoeft te worden gemeld, maar datalekken moeten wel worden gedocumenteerd. De organisatie moet ook beoordelen of aanvullende maatregelen nodig zijn om herhaling te voorkomen.

Controleert de IGJ of zorgaanbieders voldoen aan NEN 7510 of ISO 27001?

Ja. De IGJ houdt toezicht op informatiebeveiliging bij zorg- en jeugdhulpaanbieders.

De inspectie verwacht dat organisaties kunnen aantonen dat zij hun informatiebeveiliging goed hebben ingericht en dat de genomen maatregelen daadwerkelijk werken.

Daarbij kan de IGJ onder andere vragen naar risicoanalyses, uitgevoerde audits, onafhankelijke beoordelingen en verbetermaatregelen.

Wat gebeurt er als een zorgaanbieder niet voldoet aan NEN 7510 of ISO 27001?

Wanneer een zorgaanbieder onvoldoende aandacht besteedt aan informatiebeveiliging, kan dit risico’s opleveren voor de privacy van cliënten en de continuïteit van de zorg.

De IGJ kan de organisatie aanspreken op tekortkomingen en verlangen dat verbeteringen worden doorgevoerd. Afhankelijk van de ernst van de situatie kan de inspectie verdere toezicht- of handhavingsmaatregelen nemen.

Wat is de relatie tussen NEN 7510 en de Cyberbeveiligingswet (NIS2)?

De Cyberbeveiligingswet is de Nederlandse uitwerking van de Europese NIS2-richtlijn. Deze wet richt zich op het vergroten van de digitale weerbaarheid van organisaties in verschillende sectoren, waaronder de gezondheidszorg.

Niet iedere zorgorganisatie valt automatisch onder deze wet. Dit is onder andere afhankelijk van het type organisatie, de omvang en de wettelijke criteria.

NEN 7510 en ISO 27001 kunnen helpen bij het invullen van informatiebeveiligingsverplichtingen, maar voldoen aan deze normen betekent niet automatisch dat aan alle verplichtingen uit de Cyberbeveiligingswet wordt voldaan.

Hoe kan Bureau Lagro helpen bij NEN 7510 en ISO 27001?

Bureau Lagro ondersteunt zorg- en jeugdhulpaanbieders bij het opzetten, verbeteren en onderhouden van een managementsysteem voor informatiebeveiliging.

Wij kunnen bijvoorbeeld helpen met het uitvoeren van een nulmeting, het opstellen van een risicoanalyse, het ontwikkelen van beleid en procedures en het organiseren van interne audits en onafhankelijke beoordelingen.

Daarbij kijken we naar wat de norm vraagt, maar ook naar wat voor de organisatie praktisch uitvoerbaar is. Zeker voor kleinere zorgaanbieders is het belangrijk dat informatiebeveiliging onderdeel wordt van de dagelijkse werkzaamheden, zonder onnodig ingewikkeld te worden.

Kan ik eerst laten beoordelen waar mijn organisatie staat?

Ja. Met een nulmeting brengt Bureau Lagro in kaart in hoeverre de organisatie al voldoet aan de eisen van NEN 7510 of ISO 27001.

De uitkomsten geven inzicht in wat al goed is geregeld en welke onderdelen nog aandacht nodig hebben. Op basis hiervan kan een verbeterplan worden opgesteld.

Heeft Bureau Lagro ook een gratis checklist?

Ja. Bureau Lagro heeft een gratis checklist beschikbaar waarmee zorg- en jeugdhulpaanbieders een eerste indruk kunnen krijgen van hun informatiebeveiliging.

De checklist helpt om na te gaan welke onderdelen al zijn geregeld en waar mogelijk nog verbeteringen nodig zijn.

Vraag hier de checklist NEN 7510 aan (voor zorgaanbieders).

Vraag hier de checklist ISO 27001 aan (voor jeugdhulpaanbieders).

Wilt u weten wat NEN 7510 of ISO 27001 voor uw organisatie betekent?

Neem dan vrijblijvend contact op met Bureau Lagro. Wij denken graag mee over een passende aanpak.